در این بخش چند پروپوزال آماده برای درس روش تحقیق علوم تربیتی ارائه شده است. این پروپوزال ها تکمیل شده هستند. برای مشاهده جزئیات بیشتر، روی عنوان پروپوزال کلیک نمایید.
بخش های تشکیل دهنده پروپوزال آماده برای درس روش تحقیق علوم تربیتی
الف- عنوان تحقيق
- عنوان به زبان فارسي: بررسی چالشهای آموزش و یادگیری ریاضی در دوره تحصیلی ابتدایی از دیدگاه معلمان
Examining the challenges of teaching and learning mathematics in the elementary school from the perspective of teachers.
ج- بيان مسأله اساسي تحقيق به طور كلي (شامل تشريح مسأله و معرفي آن، بيان جنبه هاي مجهول و مبهم، بيان متغيرهاي مربوطه و منظور از تحقيق) :
وظيفه اصلی آموزش و پرورش به عنوان یک نهاد دولتی، پرورش نيروهای انسانی متعهد و کارآمد برای ورود به جامعه است . همگان باید بتوانند استعدادها و توانایی های ذاتی خود را پرورش دهند و متناسب با آنها نقش مناسبی را در جامعه بازی کنند تا در نهایت جامعه به سمت تعالی معنوی و مادی پيش رود در این راستا، ریاضی نقش عمده ای ایفا می کند)داودی و همکاران، 1391).
هدف اصلی آموزش ریاضیات ایجاد دانش و مهارتهای مورد نیاز آینده شغلی و شخصی زندگی فرد است ( Kaskens و همکاران ،۲۰۲۰).ریاضی اولا همانند زبانی است که به طور مداوم نيازمند آنيم تا آنچه که می بينيم، می دانيم و می فهميم را با روش های دقيق، توصيف و تشریح کنيم و از این طریق دانایی خود را گسترش دهيم و از ریاضی در حل مسائل استفاده کنيم. به همين خاطر است که ریاضی را زبان علم می نامند و در هر برنامه درسی ریاضی حضور دارد. ثانياً ریاضيات علمی است که دارای نظم و سازگاری درونی است و به منظور پرورش نظم فکری و بالا بردن قدرت اندیشيدن و استدلال منطقی و نيز خلاقيت ذهنی مورد توجه قرار می گيرد )داودی و همکاران، 1391). مهارت ریاضيات پایه ای برای موفقيت دانش آموزان در کلاس و دنيای واقعی است (Holm و کاجاندر، 2019).
اهميت ریاضيات را در اوایل دوران کودکی به عنوان “پرورش کنجکاوی فکری” و فراهم آوردن فرصت هایی برای کودکان برای کسب تجربه پاسخ های احساسی مثبت مانند لذت و شادی توصيف می کند (Thornton ، 2018). اهميت ریاضيات در زندگی روزمره و شغلی با مشارکت توسعه فناوری، در حال افزایش است. سطح دانش و مهارت های ریاضی به طور مستقيم بر استانداردهای کيفيت زندگی فردی و اجتماعی ما تأثير می گذارد. با این وجود ، متأسفانه بسياری از افراد به دلایل زیادی ریاضياتی را که در هر جنبه از زندگی خود احساس می کنيم ، فرا نگرفته اند. یکی از دلایل اصلی روش ها راهبردهای آموزش ریاضيات است (Mutlu ، 2019). آموزش ریاضيّات نه تنها اهرمی مؤثّر برای رشد تفکّر، بلکه وسيله ای برای تعالی انسان از طریق ساختارهای شناختی و معرفتی اوست. درس ریاضيّات باید برای دانش آموزان شادی آور و لذّت بخش باشد و به وسيله ی آن احساس خوبی از توانایی های خود و دیگران به ایشان دست دهد. همچنين باید به دانش آموزان نشان دهد که با همه ی تفاوت ها و اختلاف هایی که دارند، می توانند در کنار هم باشند و برای یکدیگر احترام قائل شوند. دانش آموزان هم مسئوليت بپذیرند و هم به دیگران، وقتی به کمک نياز دارند، یاری رسانند و برای رسيدن به یک هدف مشترک همکاری کنند (سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزش، 1396).
اگر یادگيری در دوره ابتدایی، تغيير رفتار از راه تجربه معنا می شود، منظور این است که در سایه تجربه و فعال شدن دانش آموز، تغييرات اساسی در عادت ها، گرایش ها و تمایلات فرد حاصل می شود. هنگامی که موضوع درسی به صورت مسئله طرح شود ودانش آموز مانند یک پژوهشگر برخورد کند، تخمين ها و حدسيه های خود را مورد بررسی قرار دهد و ضمن مرتب کردن و سازماندهی یافته ها به برقراری ارتباط بين مفاهيم و موضوعات بپردازد، به تدریج در او عادت های علمی به وجود می آید و در این فرایند آموزشی روش کار و همياری با دیگران و چگونگی حل مسائل روزمره زندگی از طریق یادگيری های مدرسه را فرا می گيرد. نياز به ریاضی یک نياز زیربنایی است و هرگونه عمل منطقی و حساب شده و برنامه ریزی شده در زندگی محتاج داشتن مهارت های اصلی ریاضی مانند تجزیه و تحليل، درک روابط منطقی بين مفاهيم و وقایع و پيش بينی نتایج احتمالی است . جنبه دیگری از ریاضی نيازمند آزادی اندیشه و رهایی از قيد زمان و مکان است، زیرا در بسياری از موارد، مطالعات در خارج از فضای سه بعدی و در فضا های آفریده شده ریاضيدان صورت می گيرد. اگرچه نهایتاً ریاضيدان وابسته به مفاهيم و تصوراتی است که ریشه در مفاهيم پيرامونی دارد (داودی و همکاران، 1391).
زمانی تأکيد کتاب های درسی ریاضی بيشتر بر توانایی انجام محاسبات بود. در رویکرد جدید ضمن توجّه به این هدف، تأکيد اصلی بر پرورش قوّه تفکر و تعقّل و رشد توانایی حلّ مسئله است . رسيدن به چنين هدفی، مشکلات و دشواری های فراوانی دارد و به سرعت امکان پذیر نيست ولی مدّ نظر قراردادن آن می تواند جهت اصلی حرکت جامعه آموزش ریاضی را تعيين کند. در این ميان، اصلی ترین و مؤثّرترین وظيفه بر عهده معلّم قرار دارد. قدرت انعطاف و هماهنگی و همراهی معلّمان با برنامه های جدید ستودنی است . فعّاليت ها شامل مراحلی مانند درک کردن، کشف کردن، حلّ مسئله، استدلال کردن، بررسی کردن، حدس و آزمایش، توضيح راه حل، مرتّب کردن، قضاوت در مورد یک راه حل و مقایسه راه حل های مختلف است . هدایت فعّاليت ها به عهده معلّم است و هرجا که لازم باشد، معلّم راهنمایی لازم را ارائه خواهد کرد. در بسياری موارد، انجام دادن فعّاليت ساده و آسان نيست و صد البتّه، اجرای مناسب آن ارزش زیادی دارد. فعّاليت ها در حدّ متوسّط طرّاحی شده اند؛ بنابراین، معلّم می تواند با توجّه به زمان و توانایی دانش آموزان خود، یک فعّاليت را غنی تر کند یا با ارائه توضيحات بيشتر و ایجاد تغييراتی آن را ساده تر نماید (اميری و همکاران، 1394). فراهم کردن فرصت های یادگيری و فعال نمودن دانش آموزان و دادن مجال به انها برای اینکه خود به کشف مفهوم بپردازد، می تواند یکی از دل مشغولی های معلمان دوره ابتدایی باشد و با چالش های زیادی رو به رو است.
تحقيقات متعددی که در زمينة درس ریاضيات در سطح کشور انجام شده نشان می دهند دانش آموزان ایرانی در آزمون های مختلف بين المللی مانند )آزمون های تيمز( درکل نمرات مقبولی نسبت به کشورهای شرکت کننده کسب نکرده اند. مهم ترین متغير “تدریس” است . معلم درکلاس درس باید، با توجه به شرایط خاص و مسائلی که در حين تدریس پيش می آید، تصميماتی را اتخاذ کند. این تصميمات نه تنها راه حل مسائل در کلاس درس است، بلکه راه حلی برای شناسائی مسائل نيز هستند (سبحانی و همکاران، 1394).ناسایی مسایل و چالش های موجود در تدریس ریاضی دوره ابتدایی و رفع آنها سبب می شود تا معلم بتواند در کلاس درس و هنگام تدریس، تصميمات اگاهانهتری جهت فعال نمودن دانش آموزان اتخاذ نماید.
د – اهمیت و ضرورت انجام تحقيق (شامل اختلاف نظرها و خلاءهاي تحقيقاتي موجود، ميزان نياز به موضوع، فوايد احتمالي نظري و عملي آن و همچنين مواد، روش و يا فرآيند تحقيقي احتمالاً جديدي كه در اين تحقيق مورد استفاده قرار ميگيرد):
ریاضیات یکی از دروس پایه و اساسی است که نقش مهمی در پرورش توانایی استدلال منطقی، مهارتهای حل مسئله و تفکر تحلیلی دارد. یادگیری ریاضی به این دلیل اهمیت دارد که باعث تقویت تفکر انتقادی و مهارتهایی میشود که در زندگی روزمره و بسیاری از حرفهها کاربرد دارند. این درس به افراد کمک میکند تا بتوانند به شکل روشمند با مسائل پیچیده روبهرو شوند و تصمیمات آگاهانهتری بگیرند. همچنین، ریاضیات پایهای برای علوم، فناوری، مهندسی و اقتصاد است و در نتیجه، نقشی کلیدی در نوآوری و پیشرفت در این حوزهها ایفا میکند.
ه- مرور ادبیات و سوابق مربوطه (بيان مختصر پیشینه تحقيقات انجام شده در داخل و خارج کشور پيرامون موضوع تحقیق و نتايج آنها و مرور ادبیات و چارچوب نظري تحقیق):
Darkis (2020) معتقد است از چالش های آموزش ریاضی می توان به مشکل در یادگيری ریاضيات، تأمين نيازهای دانش آموز و علاقه به ریاضيات اشاره کرد. زیرا هنگامی که دانش آموزان، یادگيری ریاضيات را بسيار دشوار می دانند، علاقه و انگيزه خود را برای یادگيری ریاضيات به سرعت از دست می دهند .در نتيجه ، آنها نمی توانند عملکرد مناسبی داشته باشند و این عامل اصلی شکست آنها در یادگيری ریاضيات می باشد. مشکلات در ریاضيات ناشی از تعدادی از عوامل شناختی و عاطفی است. یکی از چالش های آموزش ریاضی اضطراب دانش آموزان از یادگيری ریاضيات است. اضطراب ریاضی یکی از عوامل عاطفی است که ممکن است تعداد قابل توجهی از کودکان و بزرگسالان در یادگيری و فهم ریاضيات را به شدت مختل کند (Dowker و همکاران، 2016).
در نهمین کنفرانس بین المللی آموزش ریاضی که در سال 2000 در ژاپن برگزار شد در یکی از مقالات به برنامه هایی از قبیل استفاده از گروههای مشارکتی کوچک درکلاس، ایجاد هماهنگی و ارتباط بین برنامه درسی ریاضیات و مسائل روزمره خارج از کلاس درس، ارزیابی بر اساس تکالیف ریاضی به منظور رشد حرفه ای معلمان ریاضی دوره ابتدایی، درک تفکر ریاضی کودکان برای آموزش هرچه بهتر ریاضی به کودکان، اشاره شد که بی تردید یادگیری ریاضی کودکان با رشد و آموزش معلمان ریاضی ابتدایی گره خورده است(برومز و همکاران، 1392(.
Akyıldız و همکاران، (۲۰۲۱) در پژوهش خود پنج مؤلفه ی: ارتباط تمرین فناوری اطلاعات و ارتباطات رویکرد تدریس و تثبیت را به عنوان ارزشهای معلمان ریاضی در مورد تدریس ریاضیات شناسایی کردند نتایج پژوهش آنها نشان داد که بیشترین تأکید معلمان بر مؤلفه تثبیت و کمترین تأکید آنان بر مؤلفه فناوری اطلاعات و ارتباطات بوده است.
نتایج پژوهش Kaskens و همکاران (۲۰۲۰) نشان داد که حل مسئله ریاضی به طور مثبت توسط دانش تدریس ریاضی معلمان پیش بینی میشود و ترویج اعتماد به نفس کودکان برای رشد ریاضی آنها ضروری است. نتایج پژوهش Perera و John (۲۰۲۰) نشان داد که باورهای خودکارآمدی معلمان با آموزش موفق ریاضی در کلاس رابطه مثبت دارد همچنین رابطه سطح خود پنداره ریاضی دانش آموزان با پیشرفت ریاضی آنان مثبت است. در پژوهش Hong و Kim (٢٠١٦) با توجه به آزمون تیمز مشخص شد که دانش آموزان در ارتباط دادن مسائل ریاضی با زندگی روزمره مشکل دارند. نتایج این مطالعه نشان داد که سطوح مفهومی ریاضی دانش آموزان با رویکرد یادگیری حل مسئله بهبود می یابد. Ramirez و همکاران (۲۰۱۶) در پژوهش خود به این نتیجه رسیدند که رابطه بین اضطراب ریاضی و راهبردهای حل مسائل ریاضی در دانش آموزان با ظرفیت حافظه کاری بالاتر قوی تر است. یافتههای پژوهش Cvencek و همکاران، (۲۰۱۵) نشان داد خود پنداره ریاضی در دانش آموزان نقش مهمی ایفا میکند و کلیشه های جنسیتی در این درس موثر است؛ بدین صورت که خود پنداره ریاضی در پسران قوی تر از دختران است و دستاوردهای ریاضی و موفقیت در درس ریاضی نیز به جنسیت وابسته است. نتایج پژوهش Demir و همکاران، (۲۰۰۹) نشان داده بیشترین عوامل موفقیت درس ریاضی دانش آموزان ترکیه سوابق اجتماعی خانوادگی دانش آموزان و در مراتب بعد متغیرهای خود پنداره درس ریاضی راهبردهای یادگیری و جو سازمانی مدرسه هستند. Hanly (۲۰۰۵) نشانه های اولیه ناتوانی یادگیری ریاضی در کودکان را مشکل در ترکیب اعداد راهبردهای شمارش و درک یا حس عدد بیان میکند. بر اساس نتایج پژوهش Hammouri (۲۰۰۴) پیشرفت ریاضی تحت تأثیر متغیرهای به هم وابسته ای مانند نگرشها و برداشتها متغیرهای اقتصادی تأثیر همسالان و والدین متغیرهای مربوط به مدرسه و از این قبیل است.
و – جنبه جديد بودن و نوآوري در تحقيق:
با توجه به برسی های انجام شده توسط محقق، پژوهشهای پیشین، بیشتر از دیدگاه دانش آموزان به این مهم پرداخته اند یا تمرکزشان بر برنامههای درسی یا جنبههای ساختاری آموزش بوده است. اما این تحقیق از منظر معلمان و بر پایهی تجربیات آنها به بررسی جالشهای ریاضی می پردازد و چالشها را از جنبه های مختلف بررسی میکند.
ز- اهداف مشخص تحقيق (شامل اهداف آرماني، کلی، اهداف ويژه و كاربردي):
- بررسی چالشهای آموزش ریاضی از دیدگاه معلمان دوره ابتدایی
- بررسی چالش های ساختاری در آموزش ریاضی از دیدگاه معلمان دوره ابتدایی
- بررسی چالش های مربوط به معلمان در آموزش ریاضی
ط- سؤالات تحقیق:
- چه چالشهایی در فرآیند آموزش ریاضی از دیدگاه معلمان دوره ابتدایی وجود دارد ؟
- چالشهای ساختاری موجود در نظام آموزشی که بر تدریس ریاضی در دوره ابتدایی تأثیر میگذارد، چه مواردی هستند؟
ی- فرضيه هاي تحقیق:
- با توجه به کیفی بودن مطالعه، در این مرحله از تحقیق نمی توان فرضیه ای را در نظر گرفت.
ک- تعريف واژه ها و اصطلاحات فني و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی):
- ریاضیات، یک حوزهی پیچیده و گسترده است که شامل حساب، حل مسئله ریاضی، هندسه، جبر، احتمال، آمار، حساب دیفرانسیل و انتگرال و … میشود. یادگیری این درس مستلزم بهکارگیری مجموعهای از تواناییهای اساسی است؛ تواناییهایی مانند درک کمیت، رمزگشایی نمادها، حافظه، قدرت تجسم فضایی، و منطق. دانشآموزانی که در هر یک از این مهارتها یا در هماهنگی میان آنها دچار ضعف باشند، ممکن است با مشکلاتی در یادگیری ریاضی مواجه شوند.
5-روش تحقیق:
الف- شرح كامل روش تحقیق بر حسب هدف، نوع داده ها و نحوه اجراء (شامل مواد، تجهيزات و استانداردهاي مورد استفاده در قالب مراحل اجرايي تحقيق به تفكيك):
تذكر: درخصوص تفكيك مراحل اجرايي تحقيق و توضيح آن، از به كار بردن عناوين كلي نظير، «گردآوري اطلاعات اوليه»، «تهيه نمونههاي آزمون»، «انجام آزمايشها» و غيره خودداري شده و لازم است در هر مورد توضيحات كامل در رابطه با منابع و مراكز تهيه دادهها و ملزومات، نوع فعاليت، مواد، روشها، استانداردها، تجهيزات و مشخصات هر يك ارائه گردد.
بنا به ماهيت موضوع مورد مطالعه، رویکرد پژوهش حاضر کيفی از نوع پدیدارشناسی است.
ب- متغيرهاي مورد بررسي در قالب یک مدل مفهومی و شرح چگونگی بررسی و اندازه گیری متغیرها:
این پژوهش از نوع کیفی است، بنابراین متغیر مستقل و وابسته در این مرحله در نظر نمی توان گرفت. متغیر اصلی این پژوهش چالشهای آموزش و یادگیری ریاضی از دیدگاه معلمان می باشد.
ج – شرح کامل روش (ميداني، كتابخانهاي) و ابزار (مشاهده و آزمون، پرسشنامه، مصاحبه، فيشبرداري و غيره) گردآوري دادهها :
در این تحقیق برای گردآوری داده از مصاحبه استفاده شده است. مصاحبه ها به صورت تلفنی انجام خواهد شد. مصاحبه نيمه ساختاریافته است تا اشباع داده ها ادامه مییابد.
د – جامعه آماري، روش نمونه گيري و حجم نمونه (در صورت وجود و امکان):
جامعه آماری پژوهش معلمان ابتدایی شهر تهران هستند و نمونه گيری به صورت هدفمند انجام خواهد شد.
هـ – روشها و ابزار تجزيه و تحليل داده ها:
به منظور تحليل داده ها از روش کدگذاری در نظریه مبنایی استفاده خواهد شد. منظور از کدگذار ی، شکستن داده های گردآمده به کوچکترین اجزاء معنادار است . اجزایی که مبنایی برای یافتن و ساختن مفاهيم مستتر درداده ها هستند.
منابع و مراجع
- اميری، حميدرضا و همکاران. (1394). کتاب معلّم ریاضی پنجم دبستان. تهران: دفتر برنامه ریزى و تأليف کتاب هاى درسى. داودی، خسرو؛ رستگار، آرش و عالميان، وحيد. (1391). کتاب معلم ریاضی اوّل دبستان. تهران: دفتر برنامه ریزى و تأليف کتاب هاى درسى.
- برومز، دزموند، کامبریاچ، گلتروی، جیمز، آگاتا و پتی، آزموند (1392). آموزش ریاضی به کودکان دبستانی. ترجمه کرامتی، محمدرضا. تهران: رشد.
- سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزش، (1396). ریاضی سوم دبستان. تهران: دفتر تأليف کتاب های درسی عمومی و متوسطه نظری
