پرسشنامه دنیس و وندر وال

پرسشنامه دنیس و وندر وال در سال ۲۰۱۰ به منظور ارزیابی میزان انعطاف‌پذیری شناختی ساخته شده است. پرسشنامه مذکور یک ابزار خودگزارشی است که از ۲۰ گویه تشکیل شده و برای سنجش توانایی فرد در جایگزینی افکار ناکارآمد با افکار کارآمدتر طراحی گردیده است.

ردیف	گویه‌ها	بسیار مخالفم	مخالفم	تاحدودی مخالفم	نظری ندارم	تاحدودی موافقم	موافقم	بسیار موافقم
۱	من در درک موقعیت‌ها، توانایی خوبی دارم.
۲	هنگامی که با موقعیت‌های دشوار روبرو می‌شوم، تصمیم‌گیری برایم مشکل است.
۳	هنگام تصمیم‌گیری، چندین گزینه را در نظر می‌گیرم.
۴	وقتی با موقعیت‌های سخت روبرو می‌شوم، احساس می‌کنم کنترل خودم را از دست می‌دهم.
۵	دوست دارم به موقعیت‌های سخت، از جهات مختلف نگاه کنم.
۶	قبل از نتیجه‌گیری در مورد علل یک رفتار، به دنبال اطلاعات بیشتری می‌گردم.
۷	هر زمان که با موقعیت‌های سخت روبرو هستم، آنقدر مضطرب می‌شوم که نمی‌توانم به راه‌حلی برای حل آن موقعیت فکر کنم.
۸	من سعی می‌کنم از دیدگاه افراد دیگر، به مسائل فکر کنم.
۹	قبول اینکه روش‌های بسیار متعددی برای کنار آمدن با موقعیت‌های سخت وجود دارد، برایم دشوار است.
۱۰	من خوب می‌توانم خودم را به جای دیگران قرار دهم.
۱۱	وقتی با موقعیت‌های سخت روبرو می‌شوم، واقعاً نمی‌دانم چه کاری باید انجام دهم.
۱۲	مهم است که به موقعیت‌های سخت از زوایای زیادی نگاه کرد.
۱۳	وقتی در موقعیت‌های دشواری هستم، قبل از تصمیم‌گیری در مورد نحوه مقابله با وضعیت به‌وجود آمده، چندین راه‌حل را در نظر می‌گیرم.
۱۴	من اغلب از دیدگاه‌های مختلف، به یک موقعیت نگاه می‌کنم.
۱۵	می‌توانم بر مشکلاتی که در زندگی با آن روبرو می‌شوم، غلبه کنم.
۱۶	هنگام نتیجه‌گیری در مورد علل یک رفتار، تمام اطلاعات و واقعیت‌های موجود را در نظر می‌گیرم.
۱۷	احساس می‌کنم که در موقعیت‌های سخت، توانایی تغییر مسائل را ندارم.
۱۸	وقتی با موقعیت‌های سخت روبرو می‌شوم، صبر کرده و سعی می‌کنم به چندین راه‌حل برای حل آن موقعیت فکر کنم.
۱۹	می‌توانم برای رفع موقعیت دشواری که با آن روبرو می‌شوم، به بیش از یک راه‌حل فکر کنم.
۲۰	چندین گزینه را قبل از واکنش نشان دادن به موقعیت‌های دشوار، در نظر می‌گیرم.

 

 

ساختار و خرده‌مقیاس‌ها

ردیف	خرده‌مقیاس	شماره سوالات
۱	ادراک جایگزین‌ها	۱، ۳، ۵، ۶، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۶، ۱۸، ۱۹، ۲۰
۲	ادراک کنترل	۲، ۴، ۷، ۹، ۱۱، ۱۵، ۱۷
۳	جایگزین‌هایی برای رفتارهای انسانی	۸، ۱۰

شیوه نمره‌گذاری و تفسیر

نمره‌گذاری این پرسشنامه بر اساس طیف لیکرت ۷ درجه‌ای انجام می‌شود.

نمره‌گذاری مستقیم: در اکثر سوالات، نمره‌گذاری از «بسیار مخالفم» (۱ نمره) تا «بسیار موافقم» (۷ نمره) است.

نمره‌گذاری معکوس: سوالات ۲، ۴، ۷، ۹، ۱۱ و ۱۷ به صورت معکوس نمره‌گذاری می‌شوند:

• بسیار مخالفم: ۷ نمره
• مخالفم: ۶ نمره
• تا حدودی مخالفم: ۵ نمره
• نه موافق و نه مخالف: ۴ نمره
• تا حدودی موافقم: ۳ نمره
• موافقم: ۲ نمره
• بسیار موافقم: ۱ نمره

تحلیل امتیازات:

• حداقل نمره: ۲۰ و حداکثر نمره: ۱۴۰.

پایایی و روایی پرسشنامه

دنیس و وندر وال (۲۰۱۰) ضریب همبستگی همزمان این پرسشنامه را با پرسشنامه افسردگی بک (BDI-II) برابر

-0/39 و روایی همگرایی آن را با مقیاس انعطاف‌پذیری مارتین و رابین برابر 0/75 گزارش کردند.

شاره و همکاران (۱۳۹۲) ضریب بازآزمایی کل مقیاس را 0/71 و آلفای کرونباخ کل را 0/90 گزارش نمودند. همچنین در پژوهش فاضلی و همکاران (۱۳۹۳)، آلفای کرونباخ کل برابر 0/75 و برای خرده‌مقیاس‌های جایگزین‌ها، کنترل و رفتارهای انسانی به ترتیب 0/72، 0/55 و 0/57 به دست آمده است.

 

منابع

• اضلی، مژگان؛ احتشام‌زاده، پروین؛ هاشمی شیخ‌شبانی، سید اسماعیل (۱۳۹۳). اثربخشی درمان شناختی ـ رفتاری بر انعطاف‌پذیری شناختی افراد افسرده. اندیشه و رفتار، دوره نهم، شماره ۳۴.
• Dennis, J. P., & Vander Wal, J. S. (2010). The Cognitive Flexibility Inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive Therapy and Research, 34, 241-253.
• Shareh, H., Farmani, A., & Soltani, E. (2014). Investigating the Reliability and Validity of the Cognitive Flexibility Inventory (CFI-I) among Iranian University Students.