سمینار بررسی نحوه ی اجرای HSE در پروژه های مختلف و عملیات عظیم پیمانکاری

سمینار بررسی نحوه ی اجرای HSE در پروژه ها مختلف و عملیات عظیم پیمانکاری

بیان مسئله

تجربه سالیان دراز مدیران اجرایی کشور حکایت از آن دارد که در اجرای عملیات عظیم پیمانکاری مهمترین عاملی که می تواند به انتقال و ارتقاء فن آوری ملی منجر شود، نحوه ی اجرای HSE و حمایت از ایجاد و تقویت شرکتهای پیمانکار یا پیمانکار عمومی در کشور است. شرکتهایی که بتوانند اجرای یک طرح بزرگ را به طور کامل برعهده گیرند و همچنین در صورت لزوم به اجزای قابل تفکیک تقسیم کرده و با انتخاب پیمانکاران فرعی (پیمانکاران جزء) نسبت به خرید تجهیزات و نصب و راه اندازی آنها همت گمارند، در ضمن بتوانند هماهنگی لازم را بین پیمانکاران فرعی ایجاد کنند وبا نظارت مهندسی و کنترل پروژه، مسئولیت کیفیت کار و عملکرد مناسب طرح و زمانبندی و هزینه نهایی آن را نیز بپذیرند .

ایجاد تحول اساسی در ساختار استراتژیک مدیریت عالی تصمیم گیری کشور، علاوه بر تاسیس شرکتهای پیمانکاری توانمند، اثرات و مزایای دیگری نیز به همراه داشته که از آن جمله می توان به انتقال فنآوری مربوط به انجام پروژه ها اشاره کرد که این امر از جهات مختلف منشا کسب منافع ملی گردیده است. خوشبختانه طی چند سال اخیر تلاش مضاعفی در همین راستا و به منظور تقویت شرکتهای پیمانکار جامع درجهت ارتقاء فنآوری ملی صورت گرفته است.

با رشد روز افزون تکنولوژی همواره خطرات و ریسک های ناشی از کار نیز افزایش پیدا می کند. کنترل این خطرات نیازمند نوعی سیستم مدیریتی است که منجر به کاهش این خطرات و حصول اطمینان از افزایش ایمنی، رفاه کارکنان و همچنین حفاظت از محیط زیست می گردد .
از آنجایی که مدیریت بهداشت ، ایمنی و محیط زیست HSE، از موارد کلیدی و بسیار مهم در اجرای عملیات پیمانکاری می باشد . لذا لازم است تا با رعایت سطوح مختلف HSE و نحوه ی اجرای HSE در سازمان ها و پیمانکاران تحت پوشش ایشان نقش مهمی در کاهش ریسکها و خطرات کاری و در نتیجه آن ارتقای سیستم مدیریتی بهداشت، ایمنی و محیط زیست کشور ایفا نمود . این در حالی است که امروزه شرکتهای پیمانکار عمومی بین المللی، مدیریت اعمال شده HSE و چگونگی عملکرد در این زمینه را به عنوان یکی از مهمترین شاخص های بازاریابی جهانی می دانند و همواره برای بهبود وضعیت مدیریت HSE موجود و ارتقای آن می کوشند تا آمار و اطلاعات مدیریت اعمال شده به مشتری (کارفرما) نشان دهد تا در بخش HSE، سیستماتیک اندیشیدن و عمل کردن هدف نهایی است.

دنیای امروز دنیای رقابت است. نرخ سریع تحولات تکنولوژیک،تغییر در الگوهای مصرف و نیازهای بازار، بالا رفتن انتظارات جامعه و مسؤولیتهای اجتماعی سازمانها،‌ عرصه رقابت را روز‏به‏روز تنگ‏تر می‏نماید. شرط بقاء در چنین محیطی برخورداری از مزیتهای رقابتی در سازمان است.

نحوه ی اجرای HSE توجه به منابع انسانی به عنوان اصلی‏ترین سرمایه سازمان، بهبود فرآیندهای کاری در راستای تولید و عملیات بهره‏‏ور و توجه به موضوعات زیست‏محیطی برای تحقق توسعه پایدار از مهمترین معیارهای رقابت‏پذیری سازمانها به‏ شمار می‏روند. از این‏رو پرداختن به موضوعات ایمنی، بهداشت و محیط‏ زیست به یکی از اولویتهای کسب و کار در سازمانهای امروزی تبدیل شده است. در این میان بهره ‏گیری از یک نگرش جامع و نظام‏ مند به این موضوعات اهمیت بسیاری دارد.

سیستم مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط ‏زیست پاسخی به این مهم است.کار در محیطهای پیمانکاری به لحاظ تنوع کار، حضور گروههای مختلف کاری و نیز عدم آشنایی کامل با محیط و شرایط کار، با پتانسیل بالای وقوع حوادث ایمنی، بهداشتی و زیست‏ محیطی همراه است؛ از این‏رو پرداختن به نحوه ی اجرای HSE و موضوعات HSE در عملیات پیمانکاری اهمیتی دو‏چندان می‏یابد.
کار در محیطهای صنعتی همواره با پتانسیل وقوع حوادث مختلف همراه است. خطرات ایمنی، بهداشتی و زیست ‏محیطی فراوانی در محیط کار وجود دارند که غفلت از وجود آنها و عدم برنامه ‏ریزی جهت مواجهه با آنها می‏تواند عواقب جبران ‏ناپذیری به ‏دنبال داشته باشد.

مروری بر فصول

در این سمینار در ابتدا به معرفی سیستم و علت اهمیت موضوع پرداخته شده است،در فصل دوم قسمت های مختلف سیستم HSE توضیح داده شده ، در فصل سوم نحوه ایجاد تغییرات مورد دلخواه برطبق سیستم HSE آورده شده است

در فصل چهارم تعاریف و مدلهای مختلف فرهنگ سازی HSE آورده شده، در فصل پنجم به نحوه سازماندهی و تعریف مسئولیت های HSE پرداخته شده است،در فصل ششم نحوه مانیتور کردن سیستم HSE آورده شده، در فصل هفتم به نحوه ایجاد بهبود در استراتژی آورده شده است، در فصل هشتم تعاریف و نحوه ارزیابی ریسک آورده شده است، در فصل نهم نحوه استقرار کاربردی نظام HSE در مناقصه و قراردادها و نحوه ارزیابی پیمانکاران آورده شده است.

 فهرست مطالب بررسی نحوه ی اجرای HSE در پروژه ها مختلف و عملیات عظیم پیمانکاری

فصل اول: کلیات تحقیق

۱-۱) سیستم مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست پیمانکاران

۱-۲) چرا یک سازمان و پیمانکاران آن به استراتژى مدیریت HSE نیازمند هستند؟

۱-۳) دو معیار سنجش ساده براى ارزیابى عملکرد جارى سیستم وجود دارد

۱-۳-۱) تعداد حوادث یا رویدادهاى مرتبط با HSE

۱-۴) عملکرد سازمان یا پیمانکار در مقایسه با دیگران چگونه است؟

۱-۵) سازمان یا پیمانکار کدام سطح مدیریتHSE را باید در حرفه خویش بکار گیرد؟

۱-۶) این شبکه بکمک دو پارامتر تعریف مى شود

۱-۶-۱) رویکرد سازمان و پیمانکار نسبت به مدیریت HSE چگونه است؟

۱-۶-۲) میزان اتکاى سازمان بر سیستم هاى رسمى چقدر است؟

فصل دوم: سیستم مدیریت  HSE

شکل(۱-۲) سیستم مدیریت  HSE

بخش۱-۲) خط مشی

۲-۱-۱) ایجاد یک خط مشی

چرا سازمان یا پیمانکار به یک خط مشی HSE  نیاز دارد؟

ایزو ۱۴۰۰۱و۱۸۰۰۱ OHSAS الزامات خاصی را برای خط مشی ها ایجاب می کنند

۲-۱-۳) ابلاغ و اجرای خط مشی

شیوه اجرای سیستم مدیریت HSE

ارتباطا ت موثر داخلی

ارتباطات موثر خارجی

کنترل مستندات

عناصر کنترل مستندات

روش های اجرایی عملیات چه فرقی با دستورالعمل دارند؟

۲-۲-۶) برنامه ریزی اضطراری

تدوین یک برنامه اضطراری دارای مزایای متعددی است

هدف کلان برنامه اضطراری چیست؟

تدوین برنامه شامل درک موارد زیر است :

عناصر یک برنامه واکنش اضطراری چیست؟

بخش۳-۲) برنامه ریزی

۲-۳-۱) ارزیابی ریسک

شناسایی و ارزیابی جنبه ها و اثرات بارز زیست محیطی

نحوه ارزیابی جنبه های زیست محیطی و اثر ات بارز آنها

ارزیابی ریسک های مربوط به ایمنی

کنترل یا کاستن از هزینه های مربوط به بیمه

بهبود اثر بخش تلاش های مدیریتی HSE

۲-۳-۲) الزامات قانونی

۲-۳-۳) اهداف کلان،اهداف خرد و برنامه ریزی بهبود

اندازه گیری عملکرد

۲-۴-۱) شاخص های عملکرد

شکل(۱۵-۲) فرآیند انتخاب شاخص

شکل(۱۶-۲) انواع مختلفی از شاخص ها

۲-۴-۲) تعیین عدم انطباق ها

بخش(۵-۲) پایش

۲-۵-۱) ممیزی HSE چیست

بخش ۶-۲) بازنگری مدیریت

برای افزایش اثر بخشی بازنگری مدیریت سازمان باید موارد ذیل را در نظر بگیرد

فصل سوم: اجرا

۳-۱) چگونه باید تغییراتی را که تمایل به انجام دادن آنها در سازمان وجود دارد، به مرحله اجرا در آورد؟

تهیه گزینه هاى اجرائى

۳-۲) چگونه باید بهترین گزینه را انتخاب کرد؟

آنالیز هزینه در مقابل منافع

۳-۳) چگونه می توان با موفقیت تغییرات را انجام داد؟

مرحلۀ ۱: تعریف تغییرات مورد نظر در حوزه عملکرد

مرحله ٢: تشکیل کمیته بازنگرى که بعنوان ارباب رجوع نقش بازى کند

مرحله ٣: تشکیل گروه ویژه عملیاتى

مرحله ۴: آموزش گروه ویژه عملیاتى و کمیته بازنگرى

مرحله ۵: اجراى برنامه کارى توسط گروه ویژه و بازنگرى کار آنها و هدایت آن توسط کمیته بازنگرى

مرحله ۶: تدوین برنامه تفصیلی آنچه بایستی انجام شود، زمان اجرا و شخص مسئول اجرا در درون گروه ویژه

مرحله ٨: اجراى برنامه کارى توسط گروه ویژه و بازنگرى کار آنها و هدایت آن توسط کمیته بازنگرى

مرحله ٩: تهیه توصیه هاى لازم، بازنگرى آنها، اعمال تغییرات لازم و نهایى کردن آنها

مرحله ١٠ : تدوین برنامه اجرایى به شکل یک پروژه شامل فهرست فعالیتها، برنامه زمان بندى، توزیع مسئولیتها، منابع موردنیاز و …

مرحله ١١ : گزینش و آموزش گروه هاى اجرایى

مرحله ١٢ : اجرا، کنترل، نظارت و بررسى دقیق تغییرات

مرحله ١٣ : گرامیداشت حصول موفقیت

فصل چهارم: فرهنگ مطلوب hse

چگونه مى توان فرهنگ مثبت HSE را درک نموده و آن را ترویج کرد؟

۴-۱) فرهنگHSE چیست؟

خلاصه گزارش حادثه هسته اى چرنوبیل

۴-۱-۱) تعریف فرهنگ ایمنی

رفتار ها و نگرش های مشترک، باورهای ارزشی و اقدامات مربوط به اهمیت بهداشت و ایمنی و لزوم کنترل مؤثر

۴-۲) چرا فرهنگHSE مهم است؟

شکل ۲-۴) مثلث کنترل خسارت هنریش

شکل ۳-۴) دلایل توجه به فرهنگ HSEبه عنوان یک راهکار

۴-۳) چگونه فرهنگ HSEرا باید ایجاد و حفظ نمود؟

چگونه رفتار، برداشت هاى مختلف از فرهنگ را تحکیم مى کند؟

شکل ۴-۴) نحوه تحکیم برداشتها از فرهنگ تحکیم

عرف فرهنگى

عرف فرهنگى

۴-۴) فرهنگ مطلوب HSE از چه مؤلفه هایى تشکیل مى شود؟

شکل ۵-۴) مدل فرهنگ جاافتاده HSE

۴-۵) مدل جا افتاده فرهنگ HSE

مرحله ١: شروع

مرحله ٢: مدیریت

مرحله ٣: مشارکت

مرحله ۴ : همکارى

مرحله ۵: بهبود مستمر

۴-۶) مدل پوست پیاز

۴-۷) بهترین شیوه عملى در سطح فردى

بهترین شیوه عملى در سطوح محل کار، سازمان و خارج از آن

لایه محل کار

لایه سازمان

لایه خارجى/جامعه

۴-۸) چطور مى توان فرهنگ HSE سازمان را ارزیابى کرد؟

۴-۹) شناخت قوانین نانوشته در سطوح مدیریت

اقدامات غیر عمد- اشتباهات انسانى

سه نوع خطاى انسانى رایج و پذیرفته شده وجود دارد که عبارتند از لغزش، سهل انگارى و اشتباه.

۴-۱۰) محرک ها

۴-۱۰-۱) روال عرفى (روتین)

٢-۱۰- ۴) موقعیتى

۴-۱۰-۳) استثنائى

۴-۱۰-۴) منفعت شخصى

۴-۱۰-۵) خرابکارى

۴-۱۱) چگونه مى توان ارتقاى فرهنگ HSE را برنامه ریزى و اجرا نمود؟

شکل ۹-۴) رویکرد چهار P

۴-۱۲) رویکرد چهار P

فلسفه

خط مشى

دستورالعمل ها

روش های کاربردی

موارد زیر براى اداره و کنترل مقاومت در مقابل تغییر پیشنهاد مى شود

فصل پنجم: عملکرد HSE در پیمانکاری

۵-۱) چگونه می توان مدیریت HSE را به صورت یک استراتژی سازماندهی کرد؟

٢-۵) چرا باید مسئولیت هاى خاص در درون HSE ایجاد کرد؟

۵-۳) چه کسى باید مسئول امور HSE باشد؟

۵-۴) چگونه باید مسئولیت HSE را بین افراد مختلف سازمان توزیع کرد؟

١- تعیین مسئولیت هاى مشخص

٢- مدیران سازمان به هرمحدوده مسئولیتى نقش هاى خاصى تخصیص دهند.

۵-۵) تعریف مسئولیت هاى مختلف در HSE

۵-۶) کدام ساختار سازمانى، مؤثرترین عملکرد HSE را ارائه خواهد کرد؟

هدف از ایجاد سازمان HSE چیست؟

کدام نوع سازمان HSE با ساختار سازمان هماهنگ خواهد بود؟

دستاوردهاى کوتاه و بلند مدت یک سازمان HSE چه خواهد بود؟

چند نفر باید مشارکت داشته باشند؟

سازمان کدام کار را انجام خواهد داد؟

از سوى دیگر، ایجاد کمیته داخلى HSE مى تواند سودمند باشد چرا که:

۵-۷) چگونه مى توان کارکنان را هم به لزوم پیروى از اصول HSE مجاب نمود؟

شکل۱-۵) دلایل تهیه بیانیه اهداف HSE

اهداف باید داراى ویژگى هاى زیر باشند

فصل ششم: اجراى استراتژى HSE

۶-۱) چگونه میتوان نحوه اجراى استراتژىHSE را مانیتور کرد؟

چرا باید عملکرد HSE را مانیتور کرد؟

شکل ۱-۶) بازخورد سیستم مدیریتى

مشکلات بالقوه ناشى از مانیتورینگ غیر مؤثر و بى فایده(وجود نداشتن مانیتورینگ)

۶-۲) چه مواردى را باید مانیتور کرد؟

۶-۲-۱) مانیتورینگ انفعالى

۶-۲-۲) مانیتورینگ از پیش برنامه ریزى شده

مثالهایى از مانیتورینگ از پیش برنامه ریزى شده:بررسى اینکه آیا مدیران واحدها قبل از اینکه اقدام به پیاده کردن برنامه بازرسى مخاطرات نمایند آشنایى عملى با نحوه بازرسى مخاطرات دارند یا خیر؟

۶-۲-۳) دلایل انتخاب مانیتورینگ انفعالى توسط اغلب مدیران

۶-۳) چگونه باید معیارهاى عملکرد را تعیین و اولویت بندى کرد؟

۶-۴) چگونه مى توان مطمئن شد که مانیتورینگ صورت گرفته، نتایج گزارش شده و اقدامات عملى شده اند؟

شکل ۳-۶) کنترل فرآیند آمارى

۶-۶) انواع سیستم کنترلی

سیستم کنترل  تعاملى

سیستم مرزبندی شده

سیستم هاى باور مدار

سیستم کنترل بر مبناى تشخیص

فصل هفتم: اداره HSE

۷-۱) چگونه مى توان راهى را که براى اداره HSE بصورت استراتژى برگزیده شده، بهبود بخشید؟

۷-۱-۱) چرا مدیران باید در رویکرد خود به مدیریت HSE نوآورى داشته باشند؟

۷-۲) چرا باید ممیزى کرد؟

شکل ۱-۷) نقش ممیزىHSE

۷-۳) بهترین روش براى اجراى برنامه ممیزى چیست؟

۷-۳-۱) شش جزء یک برنامه مؤثر ممیزى

۷-۴) چه تکنیکهایى براى تشویق و ترغیب به ارائه ایده هاى نو وجود دارد؟

بارش افکار (brainstorming)

تفکر جانبى (lateral)

۷-۵) ایده هاى نو و بدیع را چگونه مى توان ارزیابى کرد؟

آیا ایده با ساختار مالى سازمان همخوانى دارد؟

عوامل سازگارى

چگونه ایده جدید مى تواند با سیستم جارى مدیریتى هماهنگى پیدا کند؟

پیامدهاى قانونى

ایده جدید تا چه حد با الزامات قانونى هماهنگى دارد؟

پیامدهاى ایده براى استانداردها و آیین نامه هاى شرکت

آیا ایده مورد نظر بر استانداردهاى گروهى تأثیرى خواهد داشت؟

فصل هشتم: مدیریت ریسک HSE

۸-۱) ارزیابی ریسک

۸-۲) چگونه سیستم هاى مدیریتى ریسک را کاهش مى دهند؟

جدول (۲-۸) مثالى از سطوح ریسک قابل قبول (از صنعت راه آهن بریتانیا)

شکل (۲-۸) آنالیز هزینه در مقابل منافع در محدوده ALARP

۸-۳) سنجش چیست؟

۸-۴) چه عواملى در فرآیند سنجش مؤثرند؟

تحلیل نیازهاى گروه ها و افراد ذینفع

۸-۵) گروهاى ذینفع چه کسانى هستند؟

مزایاى پیشى گرفتن از سطح انتظارات گروههاى ذینفع

مزایاى قابل لمس

مزایاى غیر قابل لمس

فصل نهم: نحوه ی پیاده سازی HSE

۱-۹) نگاه کلی بر مراحل مختلف پروژه

۱-۱-۹) مرحله اول پروژه از برگزاری مناقصات تا انعقاد قرارداد

۲-۱-۹) مرحله دوم پروژه از انعقاد قرارداد تا تحویل پروژه می باشد که در چارت ذیل آورده شده است.

فصل دهم: نتیجه گیری

نتیجه گیری و پیشنهادات

ضمیمهA) ارزیابی ماتریکس ریسک

ضمیمه B) تعریف عواقب شدت ریسک

منابع و ماخذ

منابع فارسی

منابع لاتین